Baklavanın tadı kaçtı: ABD-İran gerilimi sofralara zam olarak dönüyor
Ortadoğu'da tırmanan askeri gerilim, enerji piyasalarının ardından tatlı sektörünü de vurdu; hammadde tedarikindeki aksamalar nedeniyle baklava fiyatlarına yüzde 20’ye varan zam kapıda.
Küresel ticaretin en stratejik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan askeri hareketlilik, sadece enerji hatlarını değil, geleneksel gıda zincirini de derinden sarsıyor. Özellikle baklava üretiminde kullanılan temel malzemelerin tedarikinde yaşanan kriz, sektör temsilcilerini ve tüketicileri kara kara düşündürüyor.
Stoklar tükenince fiyatlar tırmanışa geçti
Dubai ve çevresinde faaliyet gösteren büyük ölçekli tatlı üreticileri, bayram dönemleri için önceden yaptıkları stoklar sayesinde fiyatları bir süredir sabit tutmayı başardı. Ancak İran menşeli fıstık, safran ve kuru üzüm gibi kritik ürünlerin sevkiyatının şubat ayından bu yana durma noktasına gelmesi, toptan piyasadaki dengeleri altüst etti. Uzmanlar, lojistik tıkanıklığın devam etmesi durumunda Körfez ülkelerinde bir dilim baklavanın fiyatının yüzde 20 oranında artabileceği konusunda uyarıyor.
Piyasada fırsatçılık endişesi
Tedarik zincirindeki kopukluklar, bazı tüccarların krizi fırsata çevirmesine de neden oldu. Alternatif ürün seçenekleri bulunmasına rağmen, piyasada yapay fiyat artışlarının yaşandığı gözlemleniyor. İran fıstığının yerini doldurmak isteyen üreticiler ise rotayı Türkiye ve Suriye pazarına çevirdi. Antep ve Halep fıstığının erişilebilir olması, fiyat patlamasını şimdilik dengeleyen en önemli unsur olarak öne çıkıyor.
İran Fıstığı Derneği'nden kritik itiraf
İran Fıstığı Derneği yetkilisi Behruz Ağa, şubat ayından bu yana Körfez ülkelerine herhangi bir sevkiyat yapılamadığını doğruladı. Normal şartlarda üç aylık periyotlarla 6 bin tona ulaşan arzın tamamen kesilmesi, İran'ın bölgedeki pazar payını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmasına yol açıyor. Analistler, bu durumun kalıcı hale gelmesi halinde Türk fıstığının bölgedeki hakimiyetinin güçleneceğini öngörüyor.
Gübre krizi gıda güvenliğini tehdit ediyor
Hürmüz Boğazı'ndaki krizin etkileri sadece tatlı sektörüyle sınırlı kalmıyor. Dünya gübre ticaretinin üçte birinin geçiş güzergahı olan bu bölgedeki aksamalar, tarımsal üretimi de tehdit ediyor. Küresel gübre fiyatlarının yüzde 80 oranında artması, nakliye ve üretim maliyetlerini yukarı çekerek dünya genelinde gıda enflasyonunu tetikleyen bir domino etkisi yaratıyor. Uzmanlar, tarımsal rekoltedeki düşüşün uzun vadede çok daha büyük bir gıda krizine kapı aralayabileceği konusunda endişeli.
